محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

43

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )

نموده در شيشه مالنند و سر آن را محكم بندند و عند الحاجة بعد تنقيهء تام روزى در توله آن را نهايت سه توله و اكر مريض بسيار قوى البدن و مرض او صعب باشد بتدريج تا چهار توله مىتوان رسانيد تا بيست و يك روز يا چهل روز نهايت پنجاه تا شصت روز كه نهايت مدت ايام شرب آن آنست و غذا و شراب بايد كه منحصر بشير كاو تازه دوشيده و چلاو باشد و چلاو با قليه و يا قورمه و كباب و پلاو نيز مىتواند خورد و ليكن بايد كه همه بينمك و بيماست باشد و سائر تدابير در بين و ما تقدم و ما تاخر بعينه مانند چوبچيني است كه ذكر يافت بلاتفاوت و اكر در عرق با درنجبويه و كاوزبان و شاهتره و بسفايج و اذخر و غيرها از عرقهاى مناسبه بجاى عرق قندى و يا با ادويهء مناسبهء هر علت و مرض مانند عشبهء مغربيه و صاصفراس و شجرة النبي و امثال اينها تركيب و ترتيب نمايند بد نيست جهت اكثر امراض ضعيفه و متوسطه مانند ضعف اعصاب و دماغ و اوجاع مفاصل و جرب و قوبا و استسقا و امثال اينها و يا بطريق نقوع چوبچيني از هريك به قدر لائق خيسانيده استعمال نمايند بد نيست براى كسانى كه اجتناب از عرق قندى دارند اين تركيب خوب است * طريق استعمال شير شتر * جهت استسقاى زقي و طبلي با بول آن بغايت نافع و مفتح سدهء جكر و سپرز و مسهل زردآب و رافع ضيق النفس بار دو جمعي براى حار آن نيز بيعديل دانسته‌اند چون با اقراص و اشربهء بارده و معتدله بنوشند * آن است كه چون ارادهء استعمال آن نمايند شتر را تعليف بكياها و حبوب مناسبه نمايند مانند آنكه جهت تبريد كاسني و آرد جو و ثيل و كشوث و امثال اينها و به جهت تسخين كنكر و درمنه و رازيانه و كرفس و شبت و قاقلى كه شور نامند و مانند اينها و از ربع رطلي شروع نمايند و هر روز ده درم بيفزايند تا به حدى كه كراني نكند و نيكو هضم كردد و ادرار قوى نمايد و اكر طبع مجتنب نباشد تا به قدر نيم وزن آن بول شتر مخلوط مىتوان نمود و هركاه بول صاحب مرض به مقدار شير و زياده از ان باشد و منحدر كردد و تليين بطن ننمايد و در آروغ طعم شير ظاهر نكردد و در معده ترش نشود علامت موافقت و عدم تجبن آن است زياده مىتوان نمود و اكر متجبن كردد جهت رفع تجبن آن دو دانك سكبينج تناول نمايند و اكر موافقت بيشتر نمايد و توانند كه اقتصار آب و غذا بران نمايند و غذاى ديكر و آب مطلق نياشامند بهتر و اكر خواهند شيربرنج و فرني با آرد برنج و يا آرد كندم از ان بپزند بخورند بد نيست و اكر اطلاق زياده نمايد و باعث ضعف كردد يك روز در ميان يا دو روز در ميان نياشامند و مقويات قابضه مانند مصطكي و سنبل الطيب و قرص زرشك قابض و امثال آن اضافه كنند و بايد كه شتر را هر روز حضور خود طلبيده ظرفى را پاك شسته خشك نموده به آتش كرم نموده در ظرفى بزركتر از ان آب كرم كرده شير را در ان بدوشند و ظرفى ديكر را پيمانه كرده در ان صاف كرده آن مقدار مذكور را به زودى كرماكرم بياشامند بتنهائي و يا با ربع آن و يا كمتر از ان به قدر برداشت مزاج بول آن و يا با چهار مثقال عسل و نيم مثقال تا يك مثقال سنبل الطيب كوفته پيخته اكر كرمي ننمايد و يا با سفوفات و اقراص و ادويهء مناسبهء ديكر مانند سفوف لك و دواء لك و امثال آن اكر مناسب باشد و اكر شير موافقت نكند به هيچ نحو به زودى ترك نمايند و لجاجت و ابرام در نوشيدن آن نكنند كه مضرت ببخشد و منجر بضعف معده و غير آن مىكردد * دستور آشاميدن شير بز * جهت ادرار فضلات و ترطيب بدن و نفث الدم و جراحت رئه و حلق و مثانه و تمهاى مزمنهء حاره و دق آن است كه بز را بعلفهاى مناسبه تعليف نمايند و مانند شير شتر شير آن را بدوشند و مقدار بيست و پنج مثقال يا سي مثقال و تا چهل مثقال با يك مثقال كتيرا و نيم مثقال رب السوس و صمغ بادام كرم كرم جهت نفث الدم و سرفه و علل سينه و همچنين با صمغ عربي و كتيرا از هريك نيم درم تا يك درم و با لك خام سائيده مغسول يك درم و يا با قرص كهربا و يا سفوف آن و يا با حب حابس الدم كه نسخهء آن ان شاء اللّه تعالى در قربادين خواهد آمد جهت نفث الدم مجرب و جهت ترطيب بدن از بيست و پنج مثقال شروع نمايند و بتدريج اندك‌اندك تا به حدى كه بر طبيعت كران نيايد